Gaat u over de grens ondernemen? En heeft u ook in Duitsland personeel nodig? Dan denkt u er wellicht aan om in eerste instantie met freelancers (zzp’ers) in zee te gaan. Dat kan, want ook in Duitsland werkt men met freelancers. Al zijn de regels er op dit moment strenger dan in Nederland. In dit artikel leest u er meer over.
Duitsland kent een van de laagste percentage freelancers van de EU. In ons buurland ligt het aantal freelancers rond de 1,5 miljoen, dit is zo’n 4% van de beroepsbevolking. Ook zijn startende freelancers in Duitsland meestal iets ouder dan in andere landen. Daardoor hebben zij ook iets meer werkervaring, gemiddeld zo’n negen jaar. Duitse zzp’ers zijn doorgaans kenniswerkers.
In Nederland is op dit moment veel te doen rondom freelancers. De Wet DBA, die schijnzelfstandigheid van zzp’ers moet voorkomen, wordt op dit moment niet gehandhaafd. Maar het demissionaire kabinet is bezig met nieuwe wetgeving. In Duitsland bestaat dit soort wet- en regelgeving al langer.
De grens tussen freelancer en werknemer wordt in Duitsland bepaald door een aantal criteria, die in wetgeving en de rechtspraak zijn vastgesteld. Hierbij maakt men een vergelijking tussen een ‘normaal’ dienstverband en het project dat de freelancer uitvoert. In principe geldt daarbij de volgende hoofdregel: hoe meer vrijheden de freelancer heeft bij het uitvoeren van het project, hoe kleiner de kans dat er sprake is van een dienstverband.
Aan welke criteria moet u zoal denken?
Als de overheid (in Duitsland is dit niet de belastingdienst, maar de ‘Clearingstelle’ van de ‘Deutsche Rentenversicherung’) oordeelt dat een overeenkomst met een freelancer eigenlijk een arbeidsrelatie is en er dus sprake is van schijnzelfstandigheid, dan heeft dit verregaande consequenties: de vermeende freelancer is dan een werknemer met alle wettelijke consequenties van dien. En de werkgever moet over het lopende jaar én de vier voorafgaande jaren met terugwerkende kracht sociale verzekeringspremies en loonbelasting betalen. Bovendien bestaat het risico op strafrechtelijke consequenties. Bij opzet is dan een boete of een gevangenisstraf mogelijk. Ook geldt dan een periode voor het terugbetalen van sociale verzekeringspremies en loonbelasting tot 30 jaar.
Twijfelt u of er in uw geval sprake is van een dienstverband? Dan kunt u bij de Deutsche Rentenversicherung (DRV) de beoordeling Statusfeststellungsverfahren worden aangevraagd. De DRV beoordeelt dan of er in uw situatie wel of geen sprake is van een arbeidsverhouding.
Zoals u ziet is de regelgeving rondom zzp’ers in Duitsland op dit moment een stuk strenger dan in Nederland. Toch is het niet onmogelijk om Duitse freelancers in te huren, zeker als het om kenniswerkers gaat. Bent u benieuwd of u in uw situatie Duitse freelancers kunt inzetten? Of wat ervoor nodig is om in Duitsland Nederlandse zzp’ers in te kunnen zetten? Dan helpt Heisterborg International u graag. Ons team arbeidsrecht- en HR-specialisten is thuis in het Duitse arbeidsrecht en is volledig tweetalig. Wij kunnen u dus in het Nederlands adviseren.
Als u zaken gaat doen in Duitsland, dan zult u dat wellicht met uw eigen, Nederlandse werknemers willen doen. Anders dan veel mensen denken, kunnen zij niet simpelweg de grens oversteken en aan de slag. Als u uw Nederlandse personeel in Duitsland aan het werk gaat, is er namelijk sprake van ‘grensarbeid’. Hiervoor moet u van tevoren een aantal zaken regelen. Ook moet u met een aantal zaken rekening houden. In dit artikel leest u er meer over.
In Duitsland zijn relatief veel beroepen en werkzaamheden gereglementeerd. Dit betekent dat zij niet zonder opleiding of ervaring mogen worden uitgeoefend. In Nederland geldt dit bijvoorbeeld voor artsen en advocaten, maar in Duitsland geldt dit ook voor bepaalde ambachtelijke werkzaamheden, bijvoorbeeld in de bouw. Een lijst met deze in Duitsland gereglementeerde beroepen vindt u op de website van de Europese Commissie.
Ook als u in Nederland gevestigd bent en deze werkzaamheden slechts tijdelijk in Duitsland wilt uitoefenen, moet u hiermee rekening houden. In veel gevallen zult u uw werknemers voorafgaand moeten registreren bij een zogeheten Handwerkskammer.
Afhankelijk van de branche waarin u werkzaam bent, moet u uw medewerkers ook aanmelden bij de Duitse Zoll (douane). Bij deze melding moet u aangeven wie, waar en wanneer in Duitsland werkzaam zal zijn. Ook moet u aangeven wie gemachtigd is om bij een werkplekcontrole namens u de Duitse douane te woord te staan. Verder moet u het Duitse adres opgeven waar de documenten zich bevinden waarmee u kunt aantonen dat u voldoet aan de Duitse wetgeving en cao’s (zie hieronder onder punt 3).
Het is goed om te weten dat de Duitse douane streng op deze meldplicht controleert. Voldoet u er niet aan? Dan kunnen er (hoge) boetes volgen, variërend van € 1.500 tot € 30.000 en, bij herhaling, € 500.000. Ook kan er dan een gevangenisstraf volgen. De meldplicht geldt overigens niet voor zzp’ers.
Ook al werkt u met Nederlandse werknemers en een Nederlandse arbeidsovereenkomst, zodra er sprake is van grensarbeid in Duitsland moet u ook voldoen aan een aantal Duitse arbeidsrechtelijke bepalingen. Zo moet u het Duitse wettelijk minimumloon betalen. Valt uw personeel onder het toepassingsbereik van een Duitse cao? Dan zult u het (hogere) minimumloon uit deze cao moeten betalen. Daarnaast krijgt uw personeel een aantal andere rechten naar Duits recht, zoals het recht op loondoorbetaling tijdens een vakantieperiode. Ook moet u rekening houden met de Duitse werk- en rusttijden, Arbowetgeving en regels voor gelijke behandeling.
Om aan te tonen dat u aan deze eisen voldoet, moet u een aantal zaken documenteren (in het Duits!) en deze documenten op een Duits adres bewaren. Hierbij gaat het onder meer om de arbeidsovereenkomst, een recente loonstrook, een betalingsbewijs van het loon en een urenstaat.
Als uw medewerkers tijdelijk als grensarbeider in Duitsland aan het werk gaan, kan het zijn dat zij voor die periode onder het sociale zekerheidsrecht van Duitsland vallen. Onder bepaalde voorwaarden kan hier een uitzondering op gemaakt worden en kunnen zij in Nederland sociaal verzekerd blijven. Hiervoor moet u dan een zogenoemde ‘A1-verklaring’ opvragen bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Zonder A1-verklaring loopt u het risico op een boete van de arbeidsinspectie.
Als er sprake is van grensarbeid, krijgt u ook te maken met het belastingverdrag tussen Nederland en Duitsland. In principe geldt dan de hoofdregel dat het land waar een medewerker feitelijk werkzaam is, het recht heeft om loonbelasting te heffen. In het belastingverdrag is echter een uitzondering op deze regel opgenomen: de 183-dagenregeling. Als de 183-dagenregeling van toepassing is, heeft het land waar de medewerker woont het recht om loonbelasting te heffen. U moet dan wel voldoen aan de volgende voorwaarden:
Wilt u met uw Nederlandse personeel aan de slag in Duitsland? Dan is er sprake van grensarbeid en is het van belang dat u zich vooraf laat adviseren over uw verplichtingen. Uiteraard kunt u hiervoor terecht bij Heisterborg International. Ons team arbeidsrecht- en HR-specialisten is tweetalig en thuis in de internationale verdragen en het Duitse arbeidsrecht.
U kunt er ook voor kiezen om Heisterborg International voor uw Duitse werkzaamheden in te zetten als uw externe HR-afdeling. Dan nemen wij u alles volledig uit handen en kunt u doorgaan met ondernemen.
Overweegt u uw zakelijk activiteiten naar Duitsland te verplaatsen? Dan kan dat uiteraard vanuit uw Nederlandse onderneming. Maar zoals wij in een eerder artikel al aangaven: uw Duitse klanten zullen er de voorkeur aan geven om zaken te doen met een Duitse onderneming. Dit is dan ook de reden waarom veel Nederlandse ondernemers er uit commercieel oogpunt voor kiezen om een GmbH op te richten. Maar als dat voor uw onderneming een optie is, kunt u er ook voor kiezen om een GmbH over te nemen.
Het kan verschillende voordelen hebben om een GmbH over te nemen. Een bestaande GmbH heeft vaak al een klantenbestand, goede naamsbekendheid en/of een salesteam met een groot netwerk in Duitsland. Op die manier kunt u sneller uitbreiden. En daarmee kunt u de concurrentie voorblijven!
Bij een grensoverschrijdende overname is er, ten opzichte van een binnenlandse overname, een aantal extra zaken waar u rekening mee moet houden. Deze aandachtspunten hoeven een snelle overname overigens niet in de weg te staan, zolang u zich maar laat bijstaan door de juiste specialisten.
Bij grensoverschrijdende fusies en overnames krijgt u ook te maken met Europese regelgeving en, in dit geval, Duits recht. En het Duitse recht wijkt op een aantal belangrijke punten af van het Nederlandse recht.
Zo is het in Duitsland bijvoorbeeld gemakkelijker (en goedkoper) om overnameonderhandelingen af te breken. Maar dan is het wel van belang dat het Duitse recht ook van toepassing is op de onderhandelingen. Dit kunt u regelen in de letter of intent (LOI).
Let u overigens op dat in Duitsland bij een overname de notaris een belangrijke rol speelt, net als in Nederland. Zo moeten afspraken over een aandelenoverdracht altijd bij de notaris worden gemaakt.
Kiest u voor een asset deal of een share deal? Bij een share deal neemt u alle aandelen van de GmbH over. De GmbH blijft daarmee intact. Dit betekent onder meer dat ook alle arbeidsovereenkomsten van rechtswege op u overgaan.
Bij een asset deal neemt u een of meer bedrijfsonderdelen over. Eén bepaald product bijvoorbeeld, een aantal contracten of alleen de naam. In dat geval moet u rekening houden met specifieke Duitse wet- en regelgeving die ziet op dat specifieke onderdeel. En neemt u de complete inhoudelijke bedrijfsvoering of wezenlijke onderdelen van het productieproces over? Dan is het goed om te weten dat reeds bestaande arbeidsovereenkomsten in beginsel in stand blijven.
Beide constructies hebben dus voor- en nadelen, die u tegenover elkaar moet afwegen. Daarbij spelen niet alleen wet- en regelgeving, maar ook fiscale aspecten een rol.
Zo blijft bij een aandelenoverdracht de fiscale positie van de vennootschap ongewijzigd, met behoud van bestaande verliesverrekeningen en afschrijvingsschema’s. En op onroerend goed hoeft doorgaans geen overdrachtsbelasting te worden betaald, tenzij meer dan 95% van de aandelen wordt overgedragen. Bij een activa-overdracht kan de verkoper belastbare winst realiseren, terwijl de activa door de koper hergewaardeerd en opnieuw afgeschreven kunnen worden. Bestaande verliesverrekeningen kunnen verloren gaan of beperkt zijn. Verder is er wel overdrachtsbelasting verschuldigd op onroerend goed en bepaalde andere activa.
Met een due diligence brengt u juridische, financiële en commerciële kansen van de overname in beeld, en controleert u de juistheid van de door de GmbH gepresenteerde informatie. Daarmee kunt u voorkomen dat u achteraf geconfronteerd wordt met lopende rechtszaken, schulden of nadelige contracten.
Bij een grensoverschrijdende overname in Duitsland is het belangrijk dat u deze due diligence door een Duitse advocaat (in het Duits: Rechtsanwalt) en een Duitse belastingsadviseur (Steuerberater) laat uitvoeren. De kans is namelijk groot dat uw Nederlandse adviseurs te weinig ervaring hebben met de Duitse regelgeving. Als u kiest voor Duitse adviseurs die ook het Nederlands machtig zijn, kunnen zij u in uw eigen taal bijpraten én naadloos samenwerken met uw Nederlandse adviseurs.
Net als bij een binnenlandse bedrijfsovername, is het van belang dat u zich vooraf verdiept in het cultuur van het bedrijf dat u overneemt. Als u een GmbH overneemt is het daarnaast van belang dat u zich ook verdiept in de Duitse cultuur en omgangsvormen. Zo zal men het waarderen als u Duits spreekt. Daarnaast is de Duitse bedrijfscultuur een stuk formeler dan in Nederland. Zo wordt er bijvoorbeeld veel minder snel getutoyeerd, is er meer hiërarchie en houden collega’s werk en privé vaker gescheiden. Voor een goede synergie is het goed als u hier rekening mee houdt!
Heeft u hier vragen over? Of begeleiding nodig bij een fusie of overname? Neem dan gerust contact met ons op. Ons team van ervaren specialisten kan alles in detail voor u uitzoeken en u helpen bij het in kaart brengen van de juridische, financiële en fiscale gevolgen van uw plannen. Uiteraard helpen we u ook graag met het opstellen van correcte documenten en contracten.
De meest populaire rechtsvorm voor Nederlandse ondernemers om in Duitsland zaken te doen is de GmbH (Gesellschaft mit beschränkter Haftung). Deze rechtsvorm is op veel punten vergelijkbaar met de bv in Nederland.
Het oprichten van een GmbH heeft verschillende voordelen. Zo gaat men in Duitsland in het algemeen sneller in zee met een Duitse dan met een Nederlandse onderneming, aangezien daarmee automatisch het Duits recht van toepassing is.
Een ander voordeel van een GmbH is de risicobeperking. Met een GmbH brengt u de “Duitse” business onder in een eigen entiteit, die niet direct invloed heeft op de resultaten in Nederland. Komt de GmbH onverhoopt in de problemen? Dan blijft de Nederlandse onderneming “buiten schot”.
Ook heeft het personeel van een GmbH verschillende fiscale voordelen ten opzichte van het personeel van een Nederlandse bv én is het Duitse arbeidsrecht op onderdelen soepeler dan het Nederlandse arbeidsrecht.
Zoals aangegeven is de GmbH te vergelijken met een Nederlandse bv. Wat zijn nu de belangrijkste kenmerken van een GmbH?
Lees ook: Een GmbH oprichten in 5 stappen
De specialisten van Heisterborg International adviseren u graag. Daarnaast helpen we u bij het oprichten van de GmbH, ook als het aankomt op de praktische uitvoering. Mocht u bijvoorbeeld geen Duits adres – een vereiste voor het oprichten van o.a. een GmbH – hebben, dan kunt u de vennootschap door middel van een zetelovereenkomst bij ons vestigen. Ook kunnen wij de boekhouding voor u verzorgen, samen met u de eerste werknemers aannemen, de arbeidsovereenkomsten opstellen en de loonadministratie uit handen nemen.
Ontvangt u of uw onderneming dividend, rente of licentievergoedingen uit Duitsland? Of ontvangt u als artiest of sporter inkomsten in Duitsland? Dan krijgt u te maken met Duitse bronbelasting (Quellensteuer), en houdt de Duitse betaler automatisch belasting in op het bedrag dat u ontvangt. Gelukkig kunt u deze bronbelasting terugvragen. Maar hoe werkt dit precies?
De Duitse bronbelasting heet Quellensteuer. Dit betekent letterlijk “bronbelasting”. De meest voorkomende vorm is de Kapitalertragsteuer, oftewel dividendbelasting. Duitsland heft ook bronbelasting op licentievergoedingen en royalties (Abzugsteuer). Door deze bronbelasting loopt u inkomsten mis.
Afhankelijk van het type vergoeding bedraagt het tarief van de bronbelasting in Duitsland:
| Soort betaling | Tarief |
|---|---|
| Betalingen aan leden van de Raad van Commissarissen | 30% |
| Dividend | 25% |
| Royalties | 15% |
| Optredens/sport | 15% |
Ook al hebben Nederland en Duitsland in een belastingverdrag afspraken gemaakt om dubbele belasting te voorkomen: u heeft niet automatisch recht op korting. Wel kunt de belasting achteraf (tot 4 jaar terug) terugvragen óf vooraf een vrijstelling aanvragen.
Wilt u Duitse bronbelasting terugvragen? Volg dan deze stappen:
U kunt het verzoek tot teruggaaf ook door Heisterborg International laten verzorgen. Wij zorgen voor een eerste snelle check om te kijken of u recht heeft op teruggaaf, dienen alle documenten en bewijsstukken in en nemen u het contact met de BZSt volledig uit handen. Dit kan ook al lonen bij eenmalige inkomsten in Duitsland.
U kunt ook voorkomen dat bronbelasting wordt ingehouden. Dit doet u door op tijd een Freistellungsbescheinigung aan te vragen. Daarmee hoeft de Duitse betaler niks in te houden. Dit werkt sneller en voorkomt gedoe achteraf.
Ondanks goede bedoelingen gaan er in de praktijk regelmatig dingen mis. Hieronder enkele van de meest voorkomende fouten die leiden tot hoge kosten of lange vertragingen:
Het komt regelmatig voor dat het teruggaafverzoek te laat wordt ingediend, waardoor het recht op teruggaaf is vervallen. Een gemiste kans die eenvoudig voorkomen had kunnen worden met een tijdige en goed voorbereide aanvraag.
Veel bedrijven besluiten om een winstuitkering te doen zonder vooraf een vrijstellingsverklaring aan te vragen. Het gevolg: de uitkering moet worden uitgesteld, soms met maanden of zelfs jaren, tot de verklaring binnen is of het kan slechts netto worden uitgekeerd.
Het BZSt stelt regelmatig aanvullende vragen, vaak in meerdere rondes. Cliënten die zelfstandig een aanvraag indienen, raken daardoor gefrustreerd en geven het proces soms op.
Wanneer een aanvraag niet volledig of onvoldoende onderbouwd is, volgen lange wachttijden en herhaalde correspondentie. Dit vertraagt de procedure aanzienlijk en verhoogt het risico op afwijzing.
Wij hebben jarenlange ervaring met lastige aanvragen bij het BZSt. Daardoor weten wij precies wat werkt. Zo helpen wij onder andere:
Wij:
Doet uw Nederlandse onderneming zaken in Duitsland? En denkt u dat de accountantscontrole in Nederland voldoende is? Veel Nederlandse ondernemers gaan daarvan uit. Tot de Duitse fiscus, een bank of uw accountant aanvullende controle-informatie vraagt. Dan blijkt dat u ook in Duitsland verplichtingen heeft – of beter had kunnen afstemmen. Als u weet welke verplichtingen u ook over de grens heeft, voorkomt dit vertraging, misverstanden en dubbele controles.
Doet uw Nederlandse onderneming zaken in Duitsland? En denkt u dat de accountantscontrole in Nederland voldoende is? Veel Nederlandse ondernemers gaan daarvan uit. Tot de Duitse fiscus, een bank of uw accountant aanvullende controle-informatie vraagt. Dan blijkt dat u ook in Duitsland verplichtingen heeft – of beter had kunnen afstemmen. Als u weet welke verplichtingen u ook over de grens heeft, voorkomt dit vertraging, misverstanden en dubbele controles.
Duitsland kent eigen controlegrenzen. Die wijken af van de Nederlandse. Uw GmbH in Duitsland kan dus controleplichtig zijn, terwijl dat in Nederland niet het geval is. Maar ook als u níet onder de Duitse controleplicht valt, heeft uw Nederlandse groepsaccountant vaak informatie nodig. Bijvoorbeeld voor de geconsolideerde jaarrekening. Daarvoor is een lokale controle of rapportagepakket nodig.
Heisterborg International helpt u bij die afweging – en voert uit wat nodig is, niet meer, niet minder.
De Duitse wet bepaalt of uw GmbH een wettelijke controle moet ondergaan. Dat hangt af van drie criteria:
Worden twee van de drie grenswaarden overschreden? Dan bent u controleplichtig volgens het Handelsgesetzbuch (HGB). Valt u daar net onder? Dan volstaat soms een vrijwillige controle of beperkte assurance.
Is uw Duitse entiteit onderdeel van een internationale structuur? Dan vraagt de groepsaccountant vaak om controle-informatie uit Duitsland. Bij Heisterborg International stemmen wij dit direct af met uw hoofdkantoor of accountant. We zorgen voor de uitvoering van de gevraagde werkzaamheden, zoals:
We leveren de rapportage aan in het juiste format, met duidelijke toelichting.
Ondernemers denken vaak dat hun Nederlandse accountant alles regelt. Of ze schatten hun controleplicht in Duitsland verkeerd in. Dat leidt tot onnodige fouten, zoals:
Een goede voorbereiding voorkomt dit soort misverstanden – en bespaart tijd en geld.
Wij begeleiden Nederlandse ondernemers bij accountantscontroles in Duitsland. Van rapportagepakketten tot wettelijke jaarrekeningcontroles. U krijgt wat u nodig heeft – afgestemd op uw structuur, verplichtingen en deadlines. U leest er hier meer over.
Bent u aandeelhouder of wordt u dat binnenkort bij een Duitse GmbH? Dan krijgt u te maken met regels die afwijken van de Nederlandse praktijk. Niet alleen juridisch, maar ook fiscaal. Denk aan winstuitkeringen, kapitaalverplichtingen, aansprakelijkheid en bronbelasting. In deze blog zetten we de belangrijkste aandachtspunten voor u op een rij.
Het oprichten van een GmbH is relatief eenvoudig en kan in een aantal stappen worden gerealiseerd. Voor de oprichting van een GmbH moet u naar een Duitse notaris. Daarvoor heeft u een aantal documenten nodig: een oprichtingsbesluit, statuten (in het Duits: Gesellschaftsvertrag) en een aandeelhoudersregister. De GmbH moet worden ingeschreven in het Duitse handelsregister (Handelsregister). Voor de oprichting is een minimaal startkapitaal (Stammkapital) van € 25.000 vereist, waarvan ten minste de helft voor de oprichting moet worden gestort.
U leest er meer over in de blog ‘Een GmbH oprichten in 5 stappen’.
Een GmbH kent minimaal twee belangrijke organen:
Bij grotere ondernemingen kan daarnaast ook een raad van toezicht verplicht zijn, om toezicht te houden op de directie. Bij kleinere ondernemingen is de bestuurder vaak de enig aandeelhouder van de GmbH.
Lees ook: ‘Bestuurder van een GmbH? 6 juridische en 6 fiscale aandachtspunten’
Anders dan in Nederland is er voor de oprichting van een GmbH nog steeds een startkapitaal nodig. Hierbij gaat het om een bedrag van € 25.000, waarvan minimaal de helft voor de oprichting moet zijn gestort. Op verzoek van de directie moeten de aandeelhouders de rest van het bedrag storten. De onderneming mag het startkapitaal tot op zekere hoogte gebruiken voor de bedrijfsvoering. De directie moet de aandeelhouders van de GmbH informeren zodra de helft van dit bedrag is verbruikt.
De aandelen in een GmbH zijn niet vrij verhandelbaar. De overdracht van aandelen moet – net als in Nederland – via een notariële akte plaatsvinden. In de statuten kunt u aanvullende beperkingen opnemen, zoals goedkeuring van de andere aandeelhouders voor een aandelenoverdracht. Dit beschermt de onderneming tegen ongewenste aandeelhouders. Ook kunt u in de statuten opnemen dat de andere aandeelhouders een voorkeursrecht hebben als een van de aandeelhouders zijn of haar aandelen wil verkopen.
Als aandeelhouder van een GmbH is het een van uw belangrijkste taken om het overeengekomen bedrag aan kapitaal in te brengen. Daarnaast speelt u uiteraard een belangrijke rol in de algemene vergadering van aandeelhouders. Hier beslist u mee over strategische keuzes, zoals investeringen of statutenwijzigingen. Ook heeft u het recht om financiële rapporten en de bedrijfsvoering te controleren. Als u niet ook bestuurder (Geschäftsführer) bent, heeft u verder geen taken, behalve als dit expliciet is vastgelegd.
Een groot voordeel van een GmbH is de beperkte aansprakelijkheid. Als aandeelhouder bent u in principe niet persoonlijk aansprakelijk voor schulden van de onderneming. Voorwaarde is wel dat u aan uw kapitaalverplichtingen hebt voldaan. Bij fraude of het niet naleven van wettelijke regels kan deze bescherming overigens vervallen.
De toetreding tot de Duitse markt of het aandeelhouderschap in een GmbH brengt diverse fiscale verplichtingen en kansen met zich mee. Vooral voor Nederlandse ondernemers of internationale investeerders is het belangrijk om de GmbH-belastingregels in Duitsland goed te begrijpen. Onderwerpen als kapitaalbelasting, winstuitkering, aandeelhoudersleningen, vastgoed en cash-pools kunnen een grote invloed hebben op het fiscale resultaat. Een goede fiscale planning voorkomt dubbele belasting en zorgt voor een efficiënte structuur tussen Nederland en Duitsland.
Bij winstuitkeringen van een Duitse GmbH moet in principe kapitaalbelasting (Kapitalertragsteuer) worden ingehouden. Een vrijstellingsverklaring kan zorgen voor gedeeltelijke of volledige vermindering van deze belasting, vooral bij buitenlandse aandeelhouders of moedermaatschappijen binnen de EU.
U lees hier meer over in het artikel ‘Bronbelasting in Duitsland: terugvragen of voorkomen’.
Duitsland maakt onderscheid tussen open winstuitkeringen (reguliere dividenden) en verkapte winstuitkeringen (vGA). Er kan sprake zijn ven een vGA als een aandeelhouder privévoordelen ontvangt buiten de normale winstverdeling, bijvoorbeeld via een te hoog salaris of renteloze lening. Om dit te vermijden moeten alle afspraken tussen GmbH en aandeelhouders zakelijk en goed gedocumenteerd zijn. Denk aan contracten, betalingsbewijzen en notulen. Dit waarborgt fiscale transparantie en voorkomt correcties door de Duitse fiscus.
Een kapitaalverhoging in de GmbH is fiscaal neutraal, maar belangrijk voor toekomstige uitkeringen. Bij terugbetaling aan aandeelhouders moet de fiscale volgorde strikt worden gevolgd: eerst winstuitkering, daarna kapitaalteruggave (volgens §27 KStG). Negeert u deze volgorde? Dan kan een kapitaalteruggave als belast dividend worden aangemerkt. Een correcte registratie in het fiscaal inlegaccount is daarom essentieel voor een fiscaal efficiënte GmbH-structuur.
Een aandeelhouderslening aan een GmbH moet altijd marktconform zijn en schriftelijk worden vastgelegd. Wordt de lening later niet terugbetaald, bijvoorbeeld bij faillissement, dan kan het verlies onder voorwaarden gelden als aanvullende aanschaffingskosten van het aandelenbelang. Dit is vooral relevant bij een latere verkoop van GmbH-aandelen: het verlies kan dan worden meegenomen in de fiscale berekening. Hierbij zijn duidelijke overeenkomsten en zakelijke voorwaarden cruciaal om fiscale erkenning te waarborgen.
Als u als aandeelhouder vastgoed aan uw GmbH verhuurt, lijkt dat een eenvoudige zakelijke transactie. Toch kan er fiscaal een nauwe verbondenheid (Betriebsaufspaltung) ontstaan. In dat geval worden u en de GmbH als één economische eenheid gezien, waardoor het vastgoed als ondernemingsvermogen wordt aangemerkt. Dit kan leiden tot belasting over waardestijgingen bij verkoop. Laat de constructie daarom altijd vooraf fiscaal beoordelen om onaangename verrassingen te voorkomen.
Binnen internationale groepen worden cash-pools vaak gebruikt om liquiditeit centraal te beheren. Deze structuren bieden rentevoordelen, maar vereisen strikte fiscale naleving. De interne rentepercentages en verrekeningen moeten marktconform (fremdüblich) zijn.
Als dit niet het geval is, kan de Duitse fiscus dit beschouwen als een verkapte winstuitkering of ongeoorloofde winstverschuiving. Regelmatige controle en schriftelijke vastlegging van cash-poolafspraken zijn daarom essentieel.
De verkoop van aandelen in een Duitse GmbH door een Nederlandse aandeelhouder valt volgens het Duits-Nederlandse belastingverdrag (DBA) meestal onder de Nederlandse belastingheffing. Er is echter een belangrijke uitzondering: als de GmbH voornamelijk Duits vastgoed bezit, dan heeft Duitsland het heffingsrecht. Voorafgaand aan een verkoop is het daarom cruciaal om de balanssamenstelling van de GmbH te analyseren en de fiscale gevolgen per land te beoordelen. Zo voorkomt u dubbele belasting.
Een succesvolle toetreding tot de Duitse markt begint met fiscale structuurplanning. Denk aan het benutten van verliesverrekeningen, een slimme afschrijvingsstrategie voor activa, het gebruik van investeringsaftrek of subsidieregelingen, en het kiezen van de juiste rechtsvorm (zoals een GmbH of holding).
Daarnaast is een goede afstemming van dividendstromen en financiering tussen Duitsland en Nederland cruciaal om fiscale efficiëntie te bereiken. Met een doordachte structuur profiteert u van lagere belastingdruk en meer rechtszekerheid.
Heeft u hulp nodig bij het oprichten van een GmbH? Heisterborg International helpt u graag. U kunt ons bellen voor advies, maar wij helpen u ook graag met de oprichting en alle praktische zaken die daarbij komen kijken. Ook kunnen wij de boekhouding en de fiscale advisering voor u verzorgen en u, indien nodig, helpen met uw HR-vraagstukken.
Neem vandaag nog contact met ons op en ontdek hoe wij u kunnen ondersteunen.
De meest populaire rechtsvorm voor Nederlandse ondernemers in Duitsland is de GmbH (Gesellschaft mit beschränkter Haftung). Deze rechtsvorm is op veel punten vergelijkbaar met de Nederlandse bv. De reden waarom de GmbH zo populair is, is dat de aandeelhouders en de bestuurder(s) in principe niet aansprakelijk zijn voor handelingen die namens de GmbH worden verricht. Overweegt u in Duitsland een GmbH op te richten en/of wordt u tot bestuurder (Geschäftsführer) benoemd? Dan leest u in deze blog waar u zoal rekening mee moet houden, zowel in juridisch als in fiscaal opzicht.
Als u in Duitsland een GmbH gaat oprichten en een bestuur gaat benoemen, is daarop het Duits recht van toepassing. Dit betekent dat iedere bestuurder, anders dan in Nederland, een natuurlijk persoon moet zijn. Deze persoon hoeft niet de Duitse nationaliteit te hebben of in Duitsland ingeschreven te staan.
Het bestuur (Geschäftsführung) van een GmbH wordt benoemd (en ontslagen) door de aandeelhouder(s) en kan uit een of meer leden bestaan. Ook is het mogelijk om een of meer aandeelhouders in het bestuur te benoemen (Gesellschaftergeschäftsführer).
Lees ook: Een GmbH oprichten in 5 stappen
Net als in Nederland voert het bestuur van een GmbH de dagelijkse leiding over de onderneming. Zoals aangegeven mag u als bestuurder in Nederland wonen en vanuit Nederland werken. Wel moet u dan waarborgen en kunnen aantonen dat u voldoende zicht heeft op de activiteiten en bedrijfsvoering van de GmbH.
De vertegenwoordigingsbevoegdheid is in Duitsland in vele opzichten vergelijkbaar geregeld als in Nederland. In Duitsland kan de vertegenwoordigingsbevoegdheid van een bestuurder naar buiten toe niet worden beperkt. Wel kunt u, als er meerdere bestuurders worden benoemd, bij de benoeming laten vastleggen dat zij alleen gezamenlijk vertegenwoordigingsbevoegd zijn.
Wel is het gebruikelijk een aanvullende managementinstructie (Geschäftsordnung) op te stellen en hierin te laten opnemen dat het bestuur voor bepaalde besluiten of rechtshandelingen de goedkeuring van de vergadering van aandeelhouders (Gesellschafterversammlung) nodig heeft en/of dat de vertegenwoordigingsbevoegdheid is beperkt beperkt tot een bepaald geldbedrag. Leeft de bestuurder deze eisen of niet na? Dan heeft dit naar buiten toe echter geen gevolgen, wel kan de bestuurder schadeplichtig zijn naar de GmbH.
Het bestuur van een GmbH moet jaarlijks binnen drie maanden na afloop van het boekjaar een jaarrekening opmaken. De jaarrekening bestaat uit een balans, een winst- en verliesrekening, een bijlage en een jaarverslag. Voor kleine vennootschappen gelden verschillende versoepelingen. Zo hebben zij drie maanden extra de tijd om hun jaarrekening op te maken. Ook zijn zij niet verplicht een jaarverslag op te stellen en hoeven zij de jaarrekening niet door een accountant te laten controleren.
Interne aansprakelijkheid
De algemene vergadering van aandeelhouders mag de bestuurder instructies geven. Als deze instructies in strijd zijn met de wet of de normale bedrijfsvoering van de onderneming mag de bestuurder deze instructies weigeren.
Leeft de bestuurder de (redelijke) instructies niet na? Of handelt hij verwijtbaar, opzettelijk of roekeloos? Dan kan hij intern (jegens de GmbH) aansprakelijk zijn.
Externe aansprakelijkheid
Net als bij de Nederlandse bv is in Duitsland in principe alleen de GmbH aansprakelijk tegenover derden. En net als in Nederland kan de persoonlijke aansprakelijkheid van een bestuurder alleen in bijzondere omstandigheden in beeld komen, als hem een persoonlijk ernstig verwijt kan worden gemaakt.
Voor bedrijven in financieel zwaar weer gelden iets andere regels dan in Nederland. In Duitsland moet een bestuurder binnen drie weken het faillissement van de GmbH aanvragen als:
Doet de bestuurder dit niet (op tijd)? Dan is hij aansprakelijk voor de nakoming van verplichtingen die hij is aangegaan op het moment dat hij het faillissement al had moeten aanvragen. Ook is in dat geval strafrechtelijke vervolging mogelijk.
In Duitsland geldt een zogenaamde loyaliteitsplicht (Treuepflicht). Deze verplichting houdt in dat het bestuur niet ten nadele van de GmbH mag handelen en dat bestuurders niet vanuit eigen belang mogen handelen. Zij moeten steeds het belang van de vennootschap voorop zetten.
De fiscale behandeling van een bestuurders van een GmbH hangt sterk af van zijn of haar positie, de manier waarop de beloning is vormgegeven en eventuele grensoverschrijdende werkzaamheden. Vooral bij een aandeelhouder-bestuurder (Gesellschaftergeschäftsführer) is een duidelijke scheiding tussen zakelijke en privébelangen essentieel om fiscale risico’s te vermijden.
De beloning van een bestuurder geldt in principe als aftrekbare bedrijfskosten voor de GmbH en verlaagt daarmee de belastbare winst van de vennootschap.
Aan de zijde van de bestuurder is de beloning onderworpen aan loonbelasting en inkomstenbelasting, in beginsel in het land waar de GmbH haar zetel heeft. In grensoverschrijdende concernstructuren is het vaak verstandig om een deel van de beloning rechtstreeks door de Duitse GmbH te laten uitbetalen, om fiscale risico’s te beperken. Als de volledige vergoeding uitsluitend via management- of servicevennootschappen in het buitenland wordt betaald, kan de Duitse Belastingdienst (Finanzverwaltung) besluiten om een forfaitair deel van de beloning achteraf in Duitsland aan loonbelasting te onderwerpen, indien zij van mening is dat een deel van de werkzaamheden feitelijk voor de Duitse GmbH wordt verricht.
Daarnaast kan het – met name bij werkzaamheden in meerdere landen zoals Duitsland en Nederland – fiscaal voordelig zijn om de beloning te splitsen (zogeheten loonsplitting). Hierbij wordt het inkomen toegerekend aan de landen waarin de arbeid daadwerkelijk wordt verricht. Dit kan leiden tot een lagere totale belastingdruk én kan het risico op dubbele belasting verminderen. De verdeling moet dan wel goed worden onderbouwd en in overeenstemming zijn met het Duits-Nederlandse belastingverdrag (DBA).
Bij aandeelhouders-bestuurders controleert de Duitse fiscus bovendien of de vergoeding zakelijk (’at arm’s length’) is vastgesteld. Alleen in die gevallen kan sprake zijn van een verkapte winstuitkering (verdeckte Gewinnausschüttung, vGA) – bijvoorbeeld als de beloning buitensporig hoog is of niet op een duidelijke contractuele basis berust. In dat geval mag de GmbH de kosten niet aftrekken en moet de aandeelhouder-bestuurder het bedrag aanvullend als kapitaalinkomen aangeven.
Wanneer een bestuurder een bedrijfswagen ook privé gebruikt, vormt dit een belastbaar voordeel. De waardering vindt plaats volgens de 1%-regeling of op basis van een rittenadministratie (Fahrtenbuch). Bij grensoverschrijdende werkzaamheden – bijvoorbeeld als de bestuurder in meerdere landen woont of werkt – moet worden vastgesteld welk land het heffingsrecht heeft. Dit kan gevolgen hebben voor zowel de vennootschapsbelasting van de GmbH als de inkomstenbelasting van de bestuurder.
Binnen internationale concernstructuren is de doorbelasting van management- en holdingdiensten een gevoelig onderwerp. Diensten tussen verbonden vennootschappen moeten zakelijk worden geprijsd (transfer pricing) en correct worden gedocumenteerd. Als dit niet gebeurt, kunnen navorderingen en correcties volgen, vooral als de vergoedingen niet transparant of niet marktconform zijn vastgesteld.
Voor fiscale erkenning van betalingen aan bestuurders zijn duidelijke overeenkomsten, traceerbare betalingsstromen en – bij grensoverschrijdende activiteiten – urenregistraties of werkverslagen noodzakelijk. Deze documenten zijn niet alleen belangrijk voor transparantie, maar ook om het verwijt van een verkapte winstuitkering of een niet-zakelijke transactie te voorkomen.
Als de bestuurder in het buitenland werkzaam is, spelen er ook vragen op het gebied van sociale zekerheid. Afhankelijk van woonplaats en werkland kunnen verschillende stelsels van toepassing zijn. Binnen de EU geldt doorgaans het werklandbeginsel, tenzij sprake is van een detachering met een geldige A1-verklaring. Sociale zekerheid en belastingheffing zijn nauw met elkaar verbonden; onduidelijkheden kunnen snel leiden tot naheffingen of dubbele bijdragen.
Er bestaan zeker mogelijkheden voor fiscale optimalisatie – bijvoorbeeld via heldere contractstructuren, internationale beloningsmodellen of holdingstructuren. Toch is voorzichtigheid geboden: zodra dergelijke maatregelen de grens van agressieve belastingplanning overschrijden, kunnen fiscale of zelfs strafrechtelijke gevolgen ontstaan. Vooral bij aandeelhouders-bestuurders beoordeelt de fiscus kritisch of er sprake is van een verkapte winstuitkering of persoonlijke voordelen ten koste van de GmbH.
Heeft u vragen over de juridische en fiscale aandachtspunten die gelden voor bestuurders? Of over bestuurdersaansprakelijkheid in Duitsland? De specialisten van Heisterborg International adviseren u graag, in uw eigen taal.
Daarnaast kunnen we u helpen bij het oprichten van een GmbH, ook als het aankomt op de praktische uitvoering. Mocht u bijvoorbeeld geen Duits adres – een vereiste voor het oprichten van o.a. een GmbH – hebben, dan kunt u de vennootschap door middel van een zetelovereenkomst bij ons vestigen. Ook kunnen wij de boekhouding voor u verzorgen, samen met u de eerste werknemers aannemen, de arbeidsovereenkomsten opstellen en de loonadministratie uit handen nemen.
Steeds meer Nederlanders wonen, werken of ondernemen deels in Duitsland. Geldt dit ook voor u en heeft u vermogen, vastgoed of ondernemingsbelangen in Duitsland? Dan krijgt u bij een schenking of erfenis al snel te maken met de Duitse erf- en schenkbelasting (Erbschaft- und Schenkungsteuer). Omdat er tussen Nederland en Duitsland geen belastingverdrag bestaat dat dubbele belasting (DBA) voor erf- en schenkbelasting moet voorkomen, dreigt dubbele heffing. In deze blog leest u hoe u dat voorkomt en welke vrijstellingen en planningsmogelijkheden er zijn.
Tussen Duitsland en Nederland bestaat geen verdrag ter voorkoming van dubbele erf- en schenkbelasting. Daardoor kunnen beide landen belasting heffen over dezelfde verkrijging. Bijvoorbeeld als een Nederlandse erfgenaam een woning erft van een Duitse ouder, of als een ondernemer zijn Duitse GmbH overdraagt aan een kind in Nederland.
Duitsland kent wel een verrekeningsmogelijkheid (§ 21 ErbStG), maar die werkt alleen als:
In de praktijk blijkt dat vaak lastig. Verschillende waarderingsmethodes en definities zorgen snel voor discussie. Een gezamenlijke afstemming tussen Nederlandse en Duitse adviseurs is daarom essentieel.
De Duitse wet (het Erbschaft- und Schenkungsteuergesetz of ErbStG) maakt onderscheid tussen:
Onbeperkte belastingplicht (§ 2 lid 1 nr. 1 ErbStG):
Dan is het wereldwijde vermogen belastbaar in Duitsland.
Beperkte belastingplicht ( § 2 lid 1 nr. 3 ErbStG):
In dat geval wordt alleen het Duitse vermogen belast, zoals:
Let op: bij deze beperkte belastingplicht worden de persoonlijke vrijstellingen naar rato verminderd, afhankelijk van de verhouding tussen Duits en buitenlands vermogen. Dat kan de effectieve belastingdruk flink verhogen.
Duitse vrijstellingen gelden per verkrijger en per 10 jaar. De belangrijkste bedragen:
Het tarief is progressief en loopt op tot 50%, afhankelijk van verwantschap.
Strategisch schenken: benut de 10-jaarstermijn
Omdat de hierboven genoemde vrijstellingen elke tien jaar opnieuw gelden, is het slim om schenkingen te spreiden. Met een doordachte planning over meerdere jaren kunnen families grote bedragen belastingvrij overdragen.
Het Duitse ErbStG kent ook een vrijstelling voor de gezinswoning (§ 13 lid 1 nr. 4b ErbStG).
Als de langstlevende partner of het kind de woning zelf bewoont, is die vaak volledig vrijgesteld van erfbelasting.
Ook inboedel en persoonlijke bezittingen zijn beperkt vrijgesteld (§ 13 ErbStG). Denk aan meubels, sieraden of kunstvoorwerpen. Dit geldt tot een bepaald bedrag en alleen bij verkrijging binnen de familie.
Duitsland kent een ruime vrijstelling voor bedrijfsvermogen:
Deze voorwaarden zijn onder meer:
Let op: zit er meer dan 20% beleggingsvermogen in de onderneming? Dan vervalt de vrijstelling. Een herstructurering of afsplitsing kan dan uitkomst bieden. Deze Duitse regeling lijkt op de Nederlandse BOR, maar de details verschillen. Wat in Nederland vrijgesteld is, kan in Duitsland toch belast zijn.
Een STAK (Stichting Administratiekantoor) is fiscaal gebruikelijk in Nederland, maar wordt in Duitsland vaak niet als transparant erkend. Dat heeft gevolgen:
Ook certificeren of decertificeren kan al als belastbare verkrijging gelden. Elke wijziging in een STAK met Duits vermogen vraagt dus om voorafgaand fiscaal advies.
Verhuist een aandeelhouder met een belang van meer dan 1% in een Duitse GmbH naar Nederland? Dan geldt de Wegzugsbesteuerung (§ 6 AStG). Duitsland beschouwt het vertrek als een fictieve verkoop van de aandelen en belast direct de stille reserves. Sinds 2022 is de rentevrije en onbeperkte uitstelregeling bij verhuizing binnen de EU/EER vervallen. Er is nu alleen nog gespreide betaling over 7 jaar mogelijk, meestal met zekerheidsstelling.
Komt het na emigratie tot schenking of vererving van de aandelen? Dan kan daar bovenop ook Duitse erf- of schenkbelasting verschuldigd zijn. Zonder goede voorbereiding betaalt u dus dubbel.
Zowel voor erfbelasting, schenkbelasting als overdrachtsbelasting gelden in Duitsland strikte meldplichten. Erfgenamen, schenkers en verkrijgers moeten transacties binnen de gestelde termijnen melden bij het Finanzamt. Notarissen, banken en adviseurs hebben ook meldingsplichten. Wie niet (op tijd) meldt, loopt risico op boetes en fiscale sancties.
Volgens de Europese Erfrechtverordening (EU 650/2012) geldt in beginsel het erfrecht van het land waar de erflater zijn gewone verblijfplaats heeft. In grensoverschrijdende situaties kan de erflater echter via een rechtskeuze bepalen dat het erfrecht van zijn nationaliteit van toepassing is. Dit speelt bijvoorbeeld bij een Duitse staatsburger die in Nederland woont, of bij iemand met een dubbele nationaliteit. In de praktijk wordt die rechtskeuze vaak expliciet aan het begin van het testament opgenomen.
Let op: deze rechtskeuze ziet alleen op het materiële erfrecht, de regels die bepalen wie erfgenaam is en hoe de nalatenschap wordt verdeeld. Er bestaat geen mogelijkheid om via een testament een keuze te maken voor een bepaald belastingstelsel. De erf- en schenkbelasting wordt afzonderlijk beoordeeld op basis van de nationale fiscale regels van Duitsland en Nederland.
Wij adviseren cliënten en hun Nederlandse adviseurs al jaren over internationale nalatenschappen en vermogensoverdracht. Onze toegevoegde waarde:
Grensoverschrijdende erfenissen en schenkingen tussen Nederland en Duitsland vragen om fiscale afstemming. Omdat er geen verdrag is, dreigt dubbele heffing.
Wie vastgoed, vermogen of ondernemingsbelangen in beide landen bezit, doet er goed aan tijdig te plannen. Door vrijstellingen, bedrijfsopvolgingsregelingen en de 10-jaarstermijn optimaal te benutten, voorkomt u onnodige belasting.
