Overweegt u uw zakelijk activiteiten naar Duitsland te verplaatsen? Dan kan dat uiteraard vanuit uw Nederlandse onderneming. Maar zoals wij in een eerder artikel al aangaven: uw Duitse klanten zullen er de voorkeur aan geven om zaken te doen met een Duitse onderneming. Dit is dan ook de reden waarom veel Nederlandse ondernemers er uit commercieel oogpunt voor kiezen om een GmbH op te richten. Maar als dat voor uw onderneming een optie is, kunt u er ook voor kiezen om een GmbH over te nemen.
Het kan verschillende voordelen hebben om een GmbH over te nemen. Een bestaande GmbH heeft vaak al een klantenbestand, goede naamsbekendheid en/of een salesteam met een groot netwerk in Duitsland. Op die manier kunt u sneller uitbreiden. En daarmee kunt u de concurrentie voorblijven!
Bij een grensoverschrijdende overname is er, ten opzichte van een binnenlandse overname, een aantal extra zaken waar u rekening mee moet houden. Deze aandachtspunten hoeven een snelle overname overigens niet in de weg te staan, zolang u zich maar laat bijstaan door de juiste specialisten.
Bij grensoverschrijdende fusies en overnames krijgt u ook te maken met Europese regelgeving en, in dit geval, Duits recht. En het Duitse recht wijkt op een aantal belangrijke punten af van het Nederlandse recht.
Zo is het in Duitsland bijvoorbeeld gemakkelijker (en goedkoper) om overnameonderhandelingen af te breken. Maar dan is het wel van belang dat het Duitse recht ook van toepassing is op de onderhandelingen. Dit kunt u regelen in de letter of intent (LOI).
Let u overigens op dat in Duitsland bij een overname de notaris een belangrijke rol speelt, net als in Nederland. Zo moeten afspraken over een aandelenoverdracht altijd bij de notaris worden gemaakt.
Kiest u voor een asset deal of een share deal? Bij een share deal neemt u alle aandelen van de GmbH over. De GmbH blijft daarmee intact. Dit betekent onder meer dat ook alle arbeidsovereenkomsten van rechtswege op u overgaan.
Bij een asset deal neemt u een of meer bedrijfsonderdelen over. Eén bepaald product bijvoorbeeld, een aantal contracten of alleen de naam. In dat geval moet u rekening houden met specifieke Duitse wet- en regelgeving die ziet op dat specifieke onderdeel. En neemt u de complete inhoudelijke bedrijfsvoering of wezenlijke onderdelen van het productieproces over? Dan is het goed om te weten dat reeds bestaande arbeidsovereenkomsten in beginsel in stand blijven.
Beide constructies hebben dus voor- en nadelen, die u tegenover elkaar moet afwegen. Daarbij spelen niet alleen wet- en regelgeving, maar ook fiscale aspecten een rol.
Zo blijft bij een aandelenoverdracht de fiscale positie van de vennootschap ongewijzigd, met behoud van bestaande verliesverrekeningen en afschrijvingsschema’s. En op onroerend goed hoeft doorgaans geen overdrachtsbelasting te worden betaald, tenzij meer dan 95% van de aandelen wordt overgedragen. Bij een activa-overdracht kan de verkoper belastbare winst realiseren, terwijl de activa door de koper hergewaardeerd en opnieuw afgeschreven kunnen worden. Bestaande verliesverrekeningen kunnen verloren gaan of beperkt zijn. Verder is er wel overdrachtsbelasting verschuldigd op onroerend goed en bepaalde andere activa.
Met een due diligence brengt u juridische, financiële en commerciële kansen van de overname in beeld, en controleert u de juistheid van de door de GmbH gepresenteerde informatie. Daarmee kunt u voorkomen dat u achteraf geconfronteerd wordt met lopende rechtszaken, schulden of nadelige contracten.
Bij een grensoverschrijdende overname in Duitsland is het belangrijk dat u deze due diligence door een Duitse advocaat (in het Duits: Rechtsanwalt) en een Duitse belastingsadviseur (Steuerberater) laat uitvoeren. De kans is namelijk groot dat uw Nederlandse adviseurs te weinig ervaring hebben met de Duitse regelgeving. Als u kiest voor Duitse adviseurs die ook het Nederlands machtig zijn, kunnen zij u in uw eigen taal bijpraten én naadloos samenwerken met uw Nederlandse adviseurs.
Net als bij een binnenlandse bedrijfsovername, is het van belang dat u zich vooraf verdiept in het cultuur van het bedrijf dat u overneemt. Als u een GmbH overneemt is het daarnaast van belang dat u zich ook verdiept in de Duitse cultuur en omgangsvormen. Zo zal men het waarderen als u Duits spreekt. Daarnaast is de Duitse bedrijfscultuur een stuk formeler dan in Nederland. Zo wordt er bijvoorbeeld veel minder snel getutoyeerd, is er meer hiërarchie en houden collega’s werk en privé vaker gescheiden. Voor een goede synergie is het goed als u hier rekening mee houdt!
Heeft u hier vragen over? Of begeleiding nodig bij een fusie of overname? Neem dan gerust contact met ons op. Ons team van ervaren specialisten kan alles in detail voor u uitzoeken en u helpen bij het in kaart brengen van de juridische, financiële en fiscale gevolgen van uw plannen. Uiteraard helpen we u ook graag met het opstellen van correcte documenten en contracten.
U heeft de beslissing genomen: u gaat zakendoen over de grens. Om te beginnen in Duitsland. Logisch, want Duitsland is dichtbij en is veruit de belangrijkste handelspartner van Nederland. En u wilt dit gaan doen met een GmbH, want een GmbH heeft verschillende voordelen ten opzichte van uw Nederlandse bv. Maar hoe richt u een GmbH op? Welke stappen moet u zetten? Heisterborg International vertelt u er graag meer over.
Om te beginnen kunnen we u geruststellen. Het oprichten van een GmbH is relatief eenvoudig en kan in een aantal stappen worden gerealiseerd.
Voor het oprichten van een GmbH in Duitsland is minimaal één aandeelhouder vereist. Dit kan een natuurlijke persoon zijn of een rechtspersoon. Het maakt daarbij niet uit of die aandeelhouder de Nederlandse nationaliteit en/of een woonplaats in Nederland heeft. Ook een buitenlandse vennootschap kan dus aandeelhouder zijn van een GmbH. De GmbH moet wel een Duits zakelijk adres en een lokale vertegenwoordiger hebben.
Voor de oprichting van een GmbH moet u naar een Duitse notaris. Daarvoor heeft u een aantal documenten nodig: een oprichtingsbesluit, statuten (in het Duits: Gesellschaftsvertrag) en een aandeelhoudersregister. Voor het opstellen van deze documenten moet u de volgende documenten/gegevens aanleveren:
Voor het oprichten van een GmbH heeft u een Duitse bankrekening nodig. Op deze rekening moet het startkapitaal worden gestort. De notaris heeft het bewijs van deze storting nodig om de GmbH in te kunnen schrijven in het Duitse handelsregister.
Zodra de notaris de verklaring van de bank heeft ontvangen, kan de GmbH worden ingeschreven in het Duitse handelsregister. Dit loopt via de notaris. Hij schrijft ook de lijst met aandeelhouders en de bestuurder in. Vervolgens ontvangt u een inschrijvingsbewijs van het Handelsregister. De GmbH is een feit!
Tot slot moet u de GmbH nog aanmelden bij de Duitse belastingdienst en het handelskantoor (in het Duits: Gewerbe-/Ordnungsamt) van de gemeente waarin de GmbH is gevestigd.
Vervolgens kunt u van start om van uw Duitse droom een geweldig succes te maken.
Heeft u hulp nodig bij het oprichten van een GmbH? Heisterborg International helpt u graag. U kunt ons bellen voor advies, maar wij helpen u ook graag met de benodigde stukken voor de oprichting, de contacten met een Duitse notaris en de bank. En heeft u (nog) geen Duits zakelijk adres? Dan kunnen wij u hierover adviseren. Tot slot kunnen wij de boekhouding en de fiscale advisering voor u verzorgen, samen met u de eerste werknemers aannemen, de arbeidsovereenkomsten opstellen en de loonadministratie uit handen nemen.
De meest populaire rechtsvorm voor Nederlandse ondernemers om in Duitsland zaken te doen is de GmbH (Gesellschaft mit beschränkter Haftung). Deze rechtsvorm is op veel punten vergelijkbaar met de bv in Nederland.
Het oprichten van een GmbH heeft verschillende voordelen. Zo gaat men in Duitsland in het algemeen sneller in zee met een Duitse dan met een Nederlandse onderneming, aangezien daarmee automatisch het Duits recht van toepassing is.
Een ander voordeel van een GmbH is de risicobeperking. Met een GmbH brengt u de “Duitse” business onder in een eigen entiteit, die niet direct invloed heeft op de resultaten in Nederland. Komt de GmbH onverhoopt in de problemen? Dan blijft de Nederlandse onderneming “buiten schot”.
Ook heeft het personeel van een GmbH verschillende fiscale voordelen ten opzichte van het personeel van een Nederlandse bv én is het Duitse arbeidsrecht op onderdelen soepeler dan het Nederlandse arbeidsrecht.
Zoals aangegeven is de GmbH te vergelijken met een Nederlandse bv. Wat zijn nu de belangrijkste kenmerken van een GmbH?
Lees ook: Een GmbH oprichten in 5 stappen
De specialisten van Heisterborg International adviseren u graag. Daarnaast helpen we u bij het oprichten van de GmbH, ook als het aankomt op de praktische uitvoering. Mocht u bijvoorbeeld geen Duits adres – een vereiste voor het oprichten van o.a. een GmbH – hebben, dan kunt u de vennootschap door middel van een zetelovereenkomst bij ons vestigen. Ook kunnen wij de boekhouding voor u verzorgen, samen met u de eerste werknemers aannemen, de arbeidsovereenkomsten opstellen en de loonadministratie uit handen nemen.
Een groot aantal Nederlandse ondernemers kijkt naar de kansen op de Duitse markt. Niet geheel onlogisch: Duitsland is nog altijd de belangrijkste handelspartner van Nederland.
Als u overweegt om zaken te gaan doen in Duitsland, dan kan dat uiteraard vanuit uw Nederlandse onderneming. Maar uw Duitse klanten zullen liever zakendoen met een Duitse onderneming. Zij weten dan precies waar zij aan toe zijn en welke rechten en plichten zij hebben. Dit is dan ook de reden waarom veel Nederlandse ondernemers er uit commercieel oogpunt voor kiezen om een Duitse onderneming op te richten. U kunt daarbij kiezen uit verschillende rechtsvormen.
Duitsland kent verschillende rechtsvormen, zoals GbR, oHG, KG, AG, UG en de meest voorkomende: GmbH. Net als in Nederland maken we daarbij onderscheid tussen zogenaamde personenvennootschappen en kapitaalvennootschappen:
Bij de keuze voor de juiste rechtsvorm voor uw bedrijf spelen verschillende factoren een rol, zoals het aantal aandeelhouders, de omvang van uw onderneming, de uitstraling op de markt en in hoeverre u aansprakelijk wilt zijn. Uiteraard speelt ook het ter beschikking staande startkapitaal een rol.
De specialisten van Heisterborg International vertellen u graag meer over de juridische en fiscale voor- en nadelen van de verschillende rechtsvormen. Daarnaast helpen we u graag bij het oprichten van uw onderneming, ook als het aankomt op de praktische uitvoering. Mocht u bijvoorbeeld geen Duits adres – een vereiste voor het oprichten van o.a. een GmbH – hebben, dan kunt u de vennootschap door middel van een zetelovereenkomst bij ons vestigen. Ook kunnen wij de boekhouding voor u verzorgen, samen met u de eerste werknemers aannemen, de arbeidsovereenkomsten opstellen en de loonadministratie uit handen nemen.
Als u in Duitsland zaken gaat doen, is het verstandig om ook daar gebruik te maken van algemene voorwaarden. Maar het is geen goed idee om uw Nederlandse algemene voorwaarden gewoonweg naar het Duits te vertalen. Bij grensoverschrijdende contracten moet u namelijk ook internationale regels in acht nemen. En is uw klant een Duitse consument? Dan moet u ook het Duitse consumentenrecht naleven. In dit artikel leest u waar u zoal rekening mee moet houden.
Als u een overeenkomst sluit met een Duitse partij, kan de vraag rijzen welk recht op die overeenkomst van toepassing is. Is dat het Nederlandse recht of het Duitse recht? Als u daarover in de overeenkomst of algemene voorwaarden geen afspraken heeft gemaakt, vindt u het antwoord op die vraag in een Europese verordening (de ‘Rome I’ verordening). Die verordening bepaalt dat het recht van het land waar de leverende partij is gevestigd van toepassing is. Levert u dus een product of dienst aan een Duitse afnemer? Dan is in principe het Nederlands recht van toepassing.
Levert u aan consumenten (B2C)? Dan kan in bepaalde omstandigheden ook het Duits recht van toepassing zijn. Maar welk recht er ook van toepassing is, in alle gevallen moeten uw algemene voorwaarden voldoen aan de regels uit het Duitse consumentenrecht.
Levert u roerende zaken aan een professionele partij (B2B)? Dan moet u mogelijk ook rekening houden met de bepalingen uit het Weens Koopverdrag (CISG). In dit verdrag zijn bepalingen opgenomen over onder meer de kwaliteit, betaling, levering en non-conformiteit van goederen, en over de ontbinding van koopovereenkomsten. Overigens definieert het CISG zelf wat er wordt verstaan onder roerende zaken. Dit kan betekenen dat zelfs overeenkomsten, die u in Nederland als aanneming kwalificeert – bijvoorbeeld prefab bouwen – onder bepaalde voorwaarden onder het CISG vallen.
Het CISG is alleen niet van toepassing als u de toepasselijkheid van dit verdrag in de overeenkomst of de algemene voorwaarden uitdrukkelijk heeft uitgesloten.
Let op: met name voor verkopende partijen kan het gunstig zijn om het Weens Koopverdrag juist niet uit te sluiten. Het is belangrijk dat u zich hierover laat adviseren voordat u grensoverschrijdend zaken gaat doen.
Is op uw overeenkomst het Duits recht van toepassing? Dan is het van belang dat uw algemene voorwaarden (in het Duits: Allgemeine Geschäftsbedingungen ofwel AGB) hier niet mee in strijd zijn. Nu lijken de Duitse en de Nederlandse regels sterk op elkaar. Toch zijn er ook enkele belangrijke verschillen.
Zo kunt u in Duitsland uw aansprakelijkheid in de algemene voorwaarden veel minder makkelijk beperken of uitsluiten dan in Nederland. En ook de regels over het eigendomsvoorbehoud zijn anders. In Duitsland kent men een ruimer eigendomsvoorbehoud dan in Nederland. Daarover leest u meer in deze blog.
Doet u zaken met consumenten? Dan moet u, zoals eerder aangegeven, ook het Duitse consumentenrecht naleven. Het is dus altijd verstandig om – als het Duits recht van toepassing is – algemene voorwaarden naar Duits recht op te laten stellen.
Ongeacht welk recht van toepassing is, geldt dat als u een beroep wilt kunnen doen op uw algemene voorwaarden, die voorwaarden ook van toepassing moeten zijn op de overeenkomst. Daarom moet u uw algemene voorwaarden in het Duits ter beschikking stellen. In veel gevallen kan dit op dezelfde manier als in Nederland.
Maar let op: anders dan in Nederland is het in Duitsland niet mogelijk om algemene voorwaarden te deponeren bij de Kamer van Koophandel. U kunt dus niet volstaan met een verwijzing naar de Kamer van Koophandel.
Wat kunt u wel doen?
Let op:
Gaat u zaken doen in Duitsland en heeft u vragen over algemene voorwaarden of het Weens Koopverdrag? Of wilt u algemene voorwaarden naar Duits recht laten opstellen? Dan helpt Heisterborg International u graag.
Een Nederlandse bouwer verkocht prefab-elementen aan een Duitse aannemer. Alles leek goed te zijn geregeld. Tot de Duitse aannemer enkele maanden later een klacht indiende over gebreken en de overeenkomst wilde ontbinden. De Nederlandse bouwer wees hierop op zijn Nederlandse algemene voorwaarden. Maar het CISG bleek van toepassing te zijn. Dat wist hij niet, en die regels kende hij niet.
Het CISG (United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods) is het VN-verdrag inzake internationale koopovereenkomsten van roerende zaken, ook bekend als het Weens Koopverdrag. Dit verdrag, dat in 1980 tot stand is gekomen, heeft als doel om de internationale handel eenvoudiger en juridisch voorspelbaarder te maken.
Het verdrag is van toepassing op koopovereenkomsten tussen professionele partijen (B2B) die gevestigd zijn in landen die het verdrag hebben geratificeerd. Daarnaast is het van toepassing als een van de partijen niet uit een verdragsluitende staat komt, maar de regels van internationaal privaatrecht (IPR) wel leiden tot de toepassing van het recht van een verdragsluitende staat.
Het CISG regelt onder meer de totstandkoming van de overeenkomst, de rechten en verplichtingen van koper en verkoper, de beoordeling van non-conformiteit, ontbinding en schadevergoeding. Consumentenkoop en dienstverlening vallen buiten de reikwijdte van het verdrag.
Het CISG is door bijna 100 landen geratificeerd, waaronder vrijwel alle belangrijke handelslanden. Zowel Nederland als Duitsland zijn partij bij het verdrag. Daardoor geldt het CISG automatisch voor veel grensoverschrijdende koopovereenkomsten, behalve als partijen expliciet anders zijn overeengekomen.
Het CISG geldt automatisch bij B2B-verkoop van roerende zaken tussen partijen in verschillende lidstaten, behalve als de toepassing uitdrukkelijk is uitgesloten. Het maakt daarbij niet uit of het contract in het Nederlands of Duits is opgesteld, of dat partijen bekend zijn met het verdrag.
Denk aan:
Onder ‘roerende zaken’ verstaat het CISG fysieke, verplaatsbare goederen, zoals machines, onderdelen of materialen. Diensten vallen in principe buiten de reikwijdte van het verdrag. Bij gemengde overeenkomsten, bijvoorbeeld bij levering en montage, kan het zijn dat het CISG wel van toepassing is.
Voor in Nederland gevestigde verkopers biedt het CISG enkele duidelijke voordelen ten opzichte van het nationale Nederlandse recht:
Voor veel leveranciers is het dan ook niet per se wenselijk om het CISG standaard uit te sluiten.
Ook voor kopende partijen bevat het verdrag beschermende bepalingen:
Omdat het CISG geen voorkeur geeft aan koper of verkoper, vormt het in de praktijk vaak een evenwichtige en werkbare basis voor internationale transacties.
Toch zijn er situaties waarin het uitsluiten van het CISG wenselijk is, namelijk als partijen:
Let op: een uitsluiting via algemene voorwaarden kan ook, maar er zijn strikte regels hoe dit dient plaats te vinden.
In de praktijk komt het regelmatig voor dat partijen het CISG willen uitsluiten, maar dat niet op de juiste manier doen. Een formulering als “Op deze overeenkomst is Nederlands recht van toepassing” is onvoldoende. Het CISG maakt namelijk deel uit van het Nederlands recht en blijft dan gewoon van toepassing. Om het verdrag daadwerkelijk uit te sluiten, is een expliciete en ondubbelzinnige clausule nodig waarin wordt vermeld dat het CISG buiten toepassing blijft.
Correcte formuleringen zijn bijvoorbeeld:
“Op deze overeenkomst is uitsluitend Nederlands recht van toepassing, met uitsluiting van het CISG.”
Of in het Engels:
“The legal relationship between the parties shall be governed exclusively by Dutch law, excluding the CISG.”
Wilt u zaken doen met Duitse afnemers? Laat dan uw contracten en algemene voorwaarden tijdig toetsen op de werking van het CISG.
De specialisten van Heisterborg International adviseren u in uw eigen taal, en met kennis van beide rechtsstelsels.
Zoals u (hopelijk) bij grensoverschrijdende transacties gewend bent stuurt u uw algemene voorwaarden mee bij uw offerte. Uw Duitse klant doet bij het aanvaarden van de opdracht hetzelfde met zijn algemene voorwaarden. Wat gebeurt er dan als geen van beide partijen hierop aanslaat en actie onderneemt? Bij grensoverschrijdende contracten tussen Nederland en Duitsland ontstaat regelmatig discussie (achteraf) over welke algemene voorwaarden nu gelden. In juridische termen noemen we dat een battle of forms. Als u grensoverschrijdend onderneemt, is het belangrijk om de juridische gevolgen hiervan goed te begrijpen, zowel naar Nederlands als naar Duits recht.
Zoals u (hopelijk) bij grensoverschrijdende transacties gewend bent stuurt u uw algemene voorwaarden mee bij uw offerte. Uw Duitse klant doet bij het aanvaarden van de opdracht hetzelfde met zijn algemene voorwaarden. Wat gebeurt er dan als geen van beide partijen hierop aanslaat en actie onderneemt? Bij grensoverschrijdende contracten tussen Nederland en Duitsland ontstaat regelmatig discussie (achteraf) over welke algemene voorwaarden nu gelden. In juridische termen noemen we dat een battle of forms. Als u grensoverschrijdend onderneemt, is het belangrijk om de juridische gevolgen hiervan goed te begrijpen, zowel naar Nederlands als naar Duits recht.
Een battle of forms ontstaat wanneer beide partijen in een commerciële transactie naar hun eigen algemene voorwaarden verwijzen en deze ook allebei rechtsgeldig ter hand zijn gesteld. Dat gebeurt vaak onbewust: u stuurt een offerte met uw voorwaarden mee, en de andere partij reageert daarop met een orderbevestiging waarin zijn eigen voorwaarden zijn opgenomen. Als vervolgens niemand de voorwaarden van de ander expliciet afwijst, ontstaat onduidelijkheid. Welke voorwaarden zijn dan van toepassing?
Het antwoord daarop hangt af van het geldende recht. En daar zit een belangrijk verschil tussen Nederland en Duitsland.
In Nederland geldt artikel 6:225 lid 3 van het Burgerlijk Wetboek. Dat luidt als volgt:
“Verwijzen aanbod en aanvaarding naar verschillende voorwaarden, dan komt aan de tweede verwijzing geen werking toe, wanneer daarbij niet tevens de toepasselijkheid van de in de eerste verwijzing aangegeven algemene voorwaarden uitdrukkelijk van de hand wordt gewezen.”
Dit noemen we ook wel de first shot rule. Concreet betekent dit:
Voorbeeld:
Een Nederlandse leverancier stuurt een offerte met zijn algemene voorwaarden. De Duitse klant bestelt op basis van eigen inkoopvoorwaarden, maar zegt niets over de eerder meegestuurde voorwaarden van de leverancier. Dan gelden volgens Nederlands recht de voorwaarden van de leverancier.
In de praktijk ontstaat discussie zodra beide partijen verwijzen naar hun eigen voorwaarden, zonder wederzijdse afwijzing of duidelijke keuze in het contract. Zeker bij internationale transacties is dat risicovol.
In Duitsland wordt de battle of forms anders benaderd. Daar geldt de zogenoemde knock-out rule, ook wel aangeduid als de “Restgültigkeitstheorie”. Bij conflicterende algemene voorwaarden worden de bepalingen die met elkaar botsen buiten toepassing verklaard. Alleen de niet-tegenstrijdige onderdelen blijven geldig. De gaten die daardoor ontstaan, worden opgevuld met het toepasselijke wettelijke recht.
Kort samengevat:
Voorbeeld:
Een Duitse exporteur van onderdelen verwijst in zijn offerte naar leveringsvoorwaarden waarin de aansprakelijkheid wordt uitgesloten, behalve voor opzet en bewuste roekelossheid en de verplichte aansprakelijkheid volgens wettelijke regelgeving. De Nederlandse afnemer bevestigt de bestelling, maar verwijst tegelijk naar zijn eigen inkoopvoorwaarden waarin de leverancier volledig aansprakelijk wordt gesteld voor alle directe en indirecte schade. Volgens het Duitse recht in het geval van “battle of forms” zijn deze bepalingen strijdig en worden ze allebei buiten toepassing verklaard. De wettelijke regels treden dan in werking om de aansprakelijkheid te bepalen.
Deze benadering voorkomt dat één partij automatisch “wint” omdat zij het eerst of laatst iets heeft gestuurd. Maar het vergroot ook de kans op juridische onzekerheid, omdat niet altijd duidelijk is waar de wet ingrijpt.
| Onderwerp | Nederlands recht (first shot rule) | Duits recht (knock-out rule) |
|---|---|---|
| Toepasselijke regel | Art. 6:225 lid 3 BW | Rechtspraak / doctrine Restgültigkeitstheorie |
| Wie wint? | Degene die als eerste verwijst, tenzij expliciet afgewezen | Geen van beide: conflicterende bepalingen vervallen |
| Gevolg bij botsing | Eerste voorwaarden gelden | Alleen niet-conflicterende bepalingen blijven staan |
| Rol aanvullende wetgeving | Geen rol als eerste voorwaarden gelden | Vult ‘gaten’ in bij strijdige bepalingen |
| Praktisch effect | Eenzijdige controle ligt bij snelste partij | Meer balans, maar mogelijk onduidelijkheid zonder contract |
Het beste wapen tegen een battle of forms zijn duidelijke afspraken. Hiervoor geven we u graag vijf concrete strategieën:
In sommige gevallen is er bij het aangaan van de overeenkomst geen ruimte voor onderhandeling. Grote partijen of overheden contracteren willen nu eenmaal uitsluitend onder hun eigen voorwaarden contracteren. Dan is het principe simpel: tekenen of niet tekenen.
Toch loont het om goed te documenteren wat u wel en niet accepteert. Bij voorkeur schriftelijk, en altijd in overleg met een juridisch adviseur.
De battle of forms gaat niet alleen over voorwaarden, maar ook over de vraag:
Kies dit bewust en leg het expliciet vast. Alleen dan voorkomt u verrassingen bij een conflict.
Lees ook: ‘Algemene voorwaarden in Duitsland, hoe werkt dat eigenlijk?’
Laat uw algemene voorwaarden en contracten toetsen door specialisten die bekend zijn met zowel het Nederlandse als het Duitse recht. Zo voorkomt u misverstanden en versterkt u uw positie bij grensoverschrijdende zaken.
Neem contact op met Heisterborg International voor een vrijblijvende quick-scan van uw contractpraktijk.
Wat gebeurt er als uw Duitse klant failliet gaat terwijl uw leveringen nog niet zijn betaald? Bij export naar Duitsland maakt het een groot verschil of u werkt met een Nederlands of Duits eigendomsvoorbehoud. Vasthouden aan de Nederlandse variant kan u duur komen te staan. Met een Duits verlengd of uitgebreid eigendomsvoorbehoud heeft u meer verhaalsmogelijkheden. In dit artikel leest u hoe dat werkt.
Wat gebeurt er als uw Duitse klant failliet gaat terwijl uw leveringen nog niet zijn betaald? Bij export naar Duitsland maakt het een groot verschil of u werkt met een Nederlands of Duits eigendomsvoorbehoud. Vasthouden aan de Nederlandse variant kan u duur komen te staan. Met een Duits verlengd of uitgebreid eigendomsvoorbehoud heeft u meer verhaalsmogelijkheden. In dit artikel leest u hoe dat werkt.
Een eigendomsvoorbehoud betekent dat u als verkoper eigenaar blijft van de goederen totdat de koper uw factuur heeft betaald. Zo kunt u de goederen terughalen als betaling uitblijft of uw klant failliet gaat. Het is zowel in Nederland als in Duitsland gebruikelijk om in de algemene voorwaarden of de overeenkomst een dergelijk voorbehoud op te nemen. Zoals gezegd bieden de Duitse varianten meer mogelijkheden en betere bescherming.
Het Nederlandse recht kent alleen het zogenoemde eenvoudige eigendomsvoorbehoud. Dat betekent dat u er geen beroep meer op kunt doen zodra de goederen zijn verwerkt tot een nieuw product. Stel: uw Duitse klant verwerkt de door u geleverde onderdelen in machines. Zodra dat is gebeurd, kunt u geen beroep meer doen op het voorbehoud, ook als er nog niet is betaald.
In Duitsland bestaat daarentegen het zogenaamde verlengd eigendomsvoorbehoud (Verlängerter Eigentumsvorbehalt). Daarmee behoudt u als leverancier zelfs het eigendom als uw producten zijn verwerkt tot een nieuwe zaak óf zijn doorverkocht aan derden. Gaat uw klant failliet? Dan kunt u zich verhalen op de nieuwe zaak, uiteraard naar rato van de waarde van de door u geleverde producten. Tevens moet de klant van koper bij een verlengd eigendomsvoorbehoud op verzoek aan u betalen in plaats van aan de koper.
Daarnaast kent het Duits recht ook het uitgebreid eigendomsvoorbehoud (Kontokorrentvorbehalt). Dit betekent dat u als verkoper het eigendom behoudt van de geleverde producten totdat alle vorderingen, inclusief rente en kosten, zijn voldaan. Het voorbehoud geldt dus niet per levering, maar over de hele relatie. Dit versterkt uw positie bij betalingsproblemen.
Een Duits eigendomsvoorbehoud geldt niet vanzelf als u goederen naar Duitsland exporteert. U moet dit expliciet afspreken en correct vastleggen. Hoe doet u dit?
Ook is het belangrijk dat u de goederen in Duitsland aflevert. Alleen dan is het Duits recht van toepassing. Haalt de Duitse koper de goederen af in Nederland? Dan kunt u geen Duits voorbehoud afspreken.
Lees ook: ‘Algemene voorwaarden in Duitsland, hoe werkt dat eigenlijk?’
Wilt u zeker weten dat uw eigendomsvoorbehoud bij export naar Duitsland werkt zoals bedoeld? Laat uw algemene voorwaarden en contracten toetsen door de specialisten van Heisterborg International. Wij adviseren u in begrijpelijke taal en met kennis van zowel het Nederlandse als het Duitse recht.
Bent u aandeelhouder of wordt u dat binnenkort bij een Duitse GmbH? Dan krijgt u te maken met regels die afwijken van de Nederlandse praktijk. Niet alleen juridisch, maar ook fiscaal. Denk aan winstuitkeringen, kapitaalverplichtingen, aansprakelijkheid en bronbelasting. In deze blog zetten we de belangrijkste aandachtspunten voor u op een rij.
Het oprichten van een GmbH is relatief eenvoudig en kan in een aantal stappen worden gerealiseerd. Voor de oprichting van een GmbH moet u naar een Duitse notaris. Daarvoor heeft u een aantal documenten nodig: een oprichtingsbesluit, statuten (in het Duits: Gesellschaftsvertrag) en een aandeelhoudersregister. De GmbH moet worden ingeschreven in het Duitse handelsregister (Handelsregister). Voor de oprichting is een minimaal startkapitaal (Stammkapital) van € 25.000 vereist, waarvan ten minste de helft voor de oprichting moet worden gestort.
U leest er meer over in de blog ‘Een GmbH oprichten in 5 stappen’.
Een GmbH kent minimaal twee belangrijke organen:
Bij grotere ondernemingen kan daarnaast ook een raad van toezicht verplicht zijn, om toezicht te houden op de directie. Bij kleinere ondernemingen is de bestuurder vaak de enig aandeelhouder van de GmbH.
Lees ook: ‘Bestuurder van een GmbH? 6 juridische en 6 fiscale aandachtspunten’
Anders dan in Nederland is er voor de oprichting van een GmbH nog steeds een startkapitaal nodig. Hierbij gaat het om een bedrag van € 25.000, waarvan minimaal de helft voor de oprichting moet zijn gestort. Op verzoek van de directie moeten de aandeelhouders de rest van het bedrag storten. De onderneming mag het startkapitaal tot op zekere hoogte gebruiken voor de bedrijfsvoering. De directie moet de aandeelhouders van de GmbH informeren zodra de helft van dit bedrag is verbruikt.
De aandelen in een GmbH zijn niet vrij verhandelbaar. De overdracht van aandelen moet – net als in Nederland – via een notariële akte plaatsvinden. In de statuten kunt u aanvullende beperkingen opnemen, zoals goedkeuring van de andere aandeelhouders voor een aandelenoverdracht. Dit beschermt de onderneming tegen ongewenste aandeelhouders. Ook kunt u in de statuten opnemen dat de andere aandeelhouders een voorkeursrecht hebben als een van de aandeelhouders zijn of haar aandelen wil verkopen.
Als aandeelhouder van een GmbH is het een van uw belangrijkste taken om het overeengekomen bedrag aan kapitaal in te brengen. Daarnaast speelt u uiteraard een belangrijke rol in de algemene vergadering van aandeelhouders. Hier beslist u mee over strategische keuzes, zoals investeringen of statutenwijzigingen. Ook heeft u het recht om financiële rapporten en de bedrijfsvoering te controleren. Als u niet ook bestuurder (Geschäftsführer) bent, heeft u verder geen taken, behalve als dit expliciet is vastgelegd.
Een groot voordeel van een GmbH is de beperkte aansprakelijkheid. Als aandeelhouder bent u in principe niet persoonlijk aansprakelijk voor schulden van de onderneming. Voorwaarde is wel dat u aan uw kapitaalverplichtingen hebt voldaan. Bij fraude of het niet naleven van wettelijke regels kan deze bescherming overigens vervallen.
De toetreding tot de Duitse markt of het aandeelhouderschap in een GmbH brengt diverse fiscale verplichtingen en kansen met zich mee. Vooral voor Nederlandse ondernemers of internationale investeerders is het belangrijk om de GmbH-belastingregels in Duitsland goed te begrijpen. Onderwerpen als kapitaalbelasting, winstuitkering, aandeelhoudersleningen, vastgoed en cash-pools kunnen een grote invloed hebben op het fiscale resultaat. Een goede fiscale planning voorkomt dubbele belasting en zorgt voor een efficiënte structuur tussen Nederland en Duitsland.
Bij winstuitkeringen van een Duitse GmbH moet in principe kapitaalbelasting (Kapitalertragsteuer) worden ingehouden. Een vrijstellingsverklaring kan zorgen voor gedeeltelijke of volledige vermindering van deze belasting, vooral bij buitenlandse aandeelhouders of moedermaatschappijen binnen de EU.
U lees hier meer over in het artikel ‘Bronbelasting in Duitsland: terugvragen of voorkomen’.
Duitsland maakt onderscheid tussen open winstuitkeringen (reguliere dividenden) en verkapte winstuitkeringen (vGA). Er kan sprake zijn ven een vGA als een aandeelhouder privévoordelen ontvangt buiten de normale winstverdeling, bijvoorbeeld via een te hoog salaris of renteloze lening. Om dit te vermijden moeten alle afspraken tussen GmbH en aandeelhouders zakelijk en goed gedocumenteerd zijn. Denk aan contracten, betalingsbewijzen en notulen. Dit waarborgt fiscale transparantie en voorkomt correcties door de Duitse fiscus.
Een kapitaalverhoging in de GmbH is fiscaal neutraal, maar belangrijk voor toekomstige uitkeringen. Bij terugbetaling aan aandeelhouders moet de fiscale volgorde strikt worden gevolgd: eerst winstuitkering, daarna kapitaalteruggave (volgens §27 KStG). Negeert u deze volgorde? Dan kan een kapitaalteruggave als belast dividend worden aangemerkt. Een correcte registratie in het fiscaal inlegaccount is daarom essentieel voor een fiscaal efficiënte GmbH-structuur.
Een aandeelhouderslening aan een GmbH moet altijd marktconform zijn en schriftelijk worden vastgelegd. Wordt de lening later niet terugbetaald, bijvoorbeeld bij faillissement, dan kan het verlies onder voorwaarden gelden als aanvullende aanschaffingskosten van het aandelenbelang. Dit is vooral relevant bij een latere verkoop van GmbH-aandelen: het verlies kan dan worden meegenomen in de fiscale berekening. Hierbij zijn duidelijke overeenkomsten en zakelijke voorwaarden cruciaal om fiscale erkenning te waarborgen.
Als u als aandeelhouder vastgoed aan uw GmbH verhuurt, lijkt dat een eenvoudige zakelijke transactie. Toch kan er fiscaal een nauwe verbondenheid (Betriebsaufspaltung) ontstaan. In dat geval worden u en de GmbH als één economische eenheid gezien, waardoor het vastgoed als ondernemingsvermogen wordt aangemerkt. Dit kan leiden tot belasting over waardestijgingen bij verkoop. Laat de constructie daarom altijd vooraf fiscaal beoordelen om onaangename verrassingen te voorkomen.
Binnen internationale groepen worden cash-pools vaak gebruikt om liquiditeit centraal te beheren. Deze structuren bieden rentevoordelen, maar vereisen strikte fiscale naleving. De interne rentepercentages en verrekeningen moeten marktconform (fremdüblich) zijn.
Als dit niet het geval is, kan de Duitse fiscus dit beschouwen als een verkapte winstuitkering of ongeoorloofde winstverschuiving. Regelmatige controle en schriftelijke vastlegging van cash-poolafspraken zijn daarom essentieel.
De verkoop van aandelen in een Duitse GmbH door een Nederlandse aandeelhouder valt volgens het Duits-Nederlandse belastingverdrag (DBA) meestal onder de Nederlandse belastingheffing. Er is echter een belangrijke uitzondering: als de GmbH voornamelijk Duits vastgoed bezit, dan heeft Duitsland het heffingsrecht. Voorafgaand aan een verkoop is het daarom cruciaal om de balanssamenstelling van de GmbH te analyseren en de fiscale gevolgen per land te beoordelen. Zo voorkomt u dubbele belasting.
Een succesvolle toetreding tot de Duitse markt begint met fiscale structuurplanning. Denk aan het benutten van verliesverrekeningen, een slimme afschrijvingsstrategie voor activa, het gebruik van investeringsaftrek of subsidieregelingen, en het kiezen van de juiste rechtsvorm (zoals een GmbH of holding).
Daarnaast is een goede afstemming van dividendstromen en financiering tussen Duitsland en Nederland cruciaal om fiscale efficiëntie te bereiken. Met een doordachte structuur profiteert u van lagere belastingdruk en meer rechtszekerheid.
Heeft u hulp nodig bij het oprichten van een GmbH? Heisterborg International helpt u graag. U kunt ons bellen voor advies, maar wij helpen u ook graag met de oprichting en alle praktische zaken die daarbij komen kijken. Ook kunnen wij de boekhouding en de fiscale advisering voor u verzorgen en u, indien nodig, helpen met uw HR-vraagstukken.
Neem vandaag nog contact met ons op en ontdek hoe wij u kunnen ondersteunen.
De meest populaire rechtsvorm voor Nederlandse ondernemers in Duitsland is de GmbH (Gesellschaft mit beschränkter Haftung). Deze rechtsvorm is op veel punten vergelijkbaar met de Nederlandse bv. De reden waarom de GmbH zo populair is, is dat de aandeelhouders en de bestuurder(s) in principe niet aansprakelijk zijn voor handelingen die namens de GmbH worden verricht. Overweegt u in Duitsland een GmbH op te richten en/of wordt u tot bestuurder (Geschäftsführer) benoemd? Dan leest u in deze blog waar u zoal rekening mee moet houden, zowel in juridisch als in fiscaal opzicht.
Als u in Duitsland een GmbH gaat oprichten en een bestuur gaat benoemen, is daarop het Duits recht van toepassing. Dit betekent dat iedere bestuurder, anders dan in Nederland, een natuurlijk persoon moet zijn. Deze persoon hoeft niet de Duitse nationaliteit te hebben of in Duitsland ingeschreven te staan.
Het bestuur (Geschäftsführung) van een GmbH wordt benoemd (en ontslagen) door de aandeelhouder(s) en kan uit een of meer leden bestaan. Ook is het mogelijk om een of meer aandeelhouders in het bestuur te benoemen (Gesellschaftergeschäftsführer).
Lees ook: Een GmbH oprichten in 5 stappen
Net als in Nederland voert het bestuur van een GmbH de dagelijkse leiding over de onderneming. Zoals aangegeven mag u als bestuurder in Nederland wonen en vanuit Nederland werken. Wel moet u dan waarborgen en kunnen aantonen dat u voldoende zicht heeft op de activiteiten en bedrijfsvoering van de GmbH.
De vertegenwoordigingsbevoegdheid is in Duitsland in vele opzichten vergelijkbaar geregeld als in Nederland. In Duitsland kan de vertegenwoordigingsbevoegdheid van een bestuurder naar buiten toe niet worden beperkt. Wel kunt u, als er meerdere bestuurders worden benoemd, bij de benoeming laten vastleggen dat zij alleen gezamenlijk vertegenwoordigingsbevoegd zijn.
Wel is het gebruikelijk een aanvullende managementinstructie (Geschäftsordnung) op te stellen en hierin te laten opnemen dat het bestuur voor bepaalde besluiten of rechtshandelingen de goedkeuring van de vergadering van aandeelhouders (Gesellschafterversammlung) nodig heeft en/of dat de vertegenwoordigingsbevoegdheid is beperkt beperkt tot een bepaald geldbedrag. Leeft de bestuurder deze eisen of niet na? Dan heeft dit naar buiten toe echter geen gevolgen, wel kan de bestuurder schadeplichtig zijn naar de GmbH.
Het bestuur van een GmbH moet jaarlijks binnen drie maanden na afloop van het boekjaar een jaarrekening opmaken. De jaarrekening bestaat uit een balans, een winst- en verliesrekening, een bijlage en een jaarverslag. Voor kleine vennootschappen gelden verschillende versoepelingen. Zo hebben zij drie maanden extra de tijd om hun jaarrekening op te maken. Ook zijn zij niet verplicht een jaarverslag op te stellen en hoeven zij de jaarrekening niet door een accountant te laten controleren.
Interne aansprakelijkheid
De algemene vergadering van aandeelhouders mag de bestuurder instructies geven. Als deze instructies in strijd zijn met de wet of de normale bedrijfsvoering van de onderneming mag de bestuurder deze instructies weigeren.
Leeft de bestuurder de (redelijke) instructies niet na? Of handelt hij verwijtbaar, opzettelijk of roekeloos? Dan kan hij intern (jegens de GmbH) aansprakelijk zijn.
Externe aansprakelijkheid
Net als bij de Nederlandse bv is in Duitsland in principe alleen de GmbH aansprakelijk tegenover derden. En net als in Nederland kan de persoonlijke aansprakelijkheid van een bestuurder alleen in bijzondere omstandigheden in beeld komen, als hem een persoonlijk ernstig verwijt kan worden gemaakt.
Voor bedrijven in financieel zwaar weer gelden iets andere regels dan in Nederland. In Duitsland moet een bestuurder binnen drie weken het faillissement van de GmbH aanvragen als:
Doet de bestuurder dit niet (op tijd)? Dan is hij aansprakelijk voor de nakoming van verplichtingen die hij is aangegaan op het moment dat hij het faillissement al had moeten aanvragen. Ook is in dat geval strafrechtelijke vervolging mogelijk.
In Duitsland geldt een zogenaamde loyaliteitsplicht (Treuepflicht). Deze verplichting houdt in dat het bestuur niet ten nadele van de GmbH mag handelen en dat bestuurders niet vanuit eigen belang mogen handelen. Zij moeten steeds het belang van de vennootschap voorop zetten.
De fiscale behandeling van een bestuurders van een GmbH hangt sterk af van zijn of haar positie, de manier waarop de beloning is vormgegeven en eventuele grensoverschrijdende werkzaamheden. Vooral bij een aandeelhouder-bestuurder (Gesellschaftergeschäftsführer) is een duidelijke scheiding tussen zakelijke en privébelangen essentieel om fiscale risico’s te vermijden.
De beloning van een bestuurder geldt in principe als aftrekbare bedrijfskosten voor de GmbH en verlaagt daarmee de belastbare winst van de vennootschap.
Aan de zijde van de bestuurder is de beloning onderworpen aan loonbelasting en inkomstenbelasting, in beginsel in het land waar de GmbH haar zetel heeft. In grensoverschrijdende concernstructuren is het vaak verstandig om een deel van de beloning rechtstreeks door de Duitse GmbH te laten uitbetalen, om fiscale risico’s te beperken. Als de volledige vergoeding uitsluitend via management- of servicevennootschappen in het buitenland wordt betaald, kan de Duitse Belastingdienst (Finanzverwaltung) besluiten om een forfaitair deel van de beloning achteraf in Duitsland aan loonbelasting te onderwerpen, indien zij van mening is dat een deel van de werkzaamheden feitelijk voor de Duitse GmbH wordt verricht.
Daarnaast kan het – met name bij werkzaamheden in meerdere landen zoals Duitsland en Nederland – fiscaal voordelig zijn om de beloning te splitsen (zogeheten loonsplitting). Hierbij wordt het inkomen toegerekend aan de landen waarin de arbeid daadwerkelijk wordt verricht. Dit kan leiden tot een lagere totale belastingdruk én kan het risico op dubbele belasting verminderen. De verdeling moet dan wel goed worden onderbouwd en in overeenstemming zijn met het Duits-Nederlandse belastingverdrag (DBA).
Bij aandeelhouders-bestuurders controleert de Duitse fiscus bovendien of de vergoeding zakelijk (’at arm’s length’) is vastgesteld. Alleen in die gevallen kan sprake zijn van een verkapte winstuitkering (verdeckte Gewinnausschüttung, vGA) – bijvoorbeeld als de beloning buitensporig hoog is of niet op een duidelijke contractuele basis berust. In dat geval mag de GmbH de kosten niet aftrekken en moet de aandeelhouder-bestuurder het bedrag aanvullend als kapitaalinkomen aangeven.
Wanneer een bestuurder een bedrijfswagen ook privé gebruikt, vormt dit een belastbaar voordeel. De waardering vindt plaats volgens de 1%-regeling of op basis van een rittenadministratie (Fahrtenbuch). Bij grensoverschrijdende werkzaamheden – bijvoorbeeld als de bestuurder in meerdere landen woont of werkt – moet worden vastgesteld welk land het heffingsrecht heeft. Dit kan gevolgen hebben voor zowel de vennootschapsbelasting van de GmbH als de inkomstenbelasting van de bestuurder.
Binnen internationale concernstructuren is de doorbelasting van management- en holdingdiensten een gevoelig onderwerp. Diensten tussen verbonden vennootschappen moeten zakelijk worden geprijsd (transfer pricing) en correct worden gedocumenteerd. Als dit niet gebeurt, kunnen navorderingen en correcties volgen, vooral als de vergoedingen niet transparant of niet marktconform zijn vastgesteld.
Voor fiscale erkenning van betalingen aan bestuurders zijn duidelijke overeenkomsten, traceerbare betalingsstromen en – bij grensoverschrijdende activiteiten – urenregistraties of werkverslagen noodzakelijk. Deze documenten zijn niet alleen belangrijk voor transparantie, maar ook om het verwijt van een verkapte winstuitkering of een niet-zakelijke transactie te voorkomen.
Als de bestuurder in het buitenland werkzaam is, spelen er ook vragen op het gebied van sociale zekerheid. Afhankelijk van woonplaats en werkland kunnen verschillende stelsels van toepassing zijn. Binnen de EU geldt doorgaans het werklandbeginsel, tenzij sprake is van een detachering met een geldige A1-verklaring. Sociale zekerheid en belastingheffing zijn nauw met elkaar verbonden; onduidelijkheden kunnen snel leiden tot naheffingen of dubbele bijdragen.
Er bestaan zeker mogelijkheden voor fiscale optimalisatie – bijvoorbeeld via heldere contractstructuren, internationale beloningsmodellen of holdingstructuren. Toch is voorzichtigheid geboden: zodra dergelijke maatregelen de grens van agressieve belastingplanning overschrijden, kunnen fiscale of zelfs strafrechtelijke gevolgen ontstaan. Vooral bij aandeelhouders-bestuurders beoordeelt de fiscus kritisch of er sprake is van een verkapte winstuitkering of persoonlijke voordelen ten koste van de GmbH.
Heeft u vragen over de juridische en fiscale aandachtspunten die gelden voor bestuurders? Of over bestuurdersaansprakelijkheid in Duitsland? De specialisten van Heisterborg International adviseren u graag, in uw eigen taal.
Daarnaast kunnen we u helpen bij het oprichten van een GmbH, ook als het aankomt op de praktische uitvoering. Mocht u bijvoorbeeld geen Duits adres – een vereiste voor het oprichten van o.a. een GmbH – hebben, dan kunt u de vennootschap door middel van een zetelovereenkomst bij ons vestigen. Ook kunnen wij de boekhouding voor u verzorgen, samen met u de eerste werknemers aannemen, de arbeidsovereenkomsten opstellen en de loonadministratie uit handen nemen.
